📌 خلاصه مقاله

ضوابط معافیت مشترکین دارای نیروگاه‌های تجدیدپذیر از برنامه‌های مدیریت مصرف برق، چارچوبی برای بهره‌مندی صنایع، واحدهای صنعتی، کشاورزی و سایر مشترکین از معافیت در دوره‌های ناترازی تولید و مصرف برق فراهم می‌کند. میزان و نوع معافیت به عواملی مانند نوع مشترک، ظرفیت نیروگاه، نوع فیدر، سطح اتصال به شبکه و نوع قرارداد بستگی دارد.

مقدمه

با توجه به ابلاغ قوانین، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مختلف در خصوص شرایط معافیت مشترکین دارای نیروگاه‌های تجدیدپذیر از برنامه‌های مدیریت مصرف برق در دوره‌های ناترازی تولید و مصرف، ضوابط مربوط به انواع قراردادهای مشترکین با سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، از جمله خرید تضمینی، فروش برق در تابلوی سبز بورس انرژی، قرارداد تهاتر صنایع و قراردادهای فروش و معافیت، تجمیع و تبیین شده است.

همچنین با توجه به الزام صنایع انرژی‌بر به احداث نیروگاه تجدیدپذیر بر اساس ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق، شرایط برخورداری مشترکین و فیدرهای تغذیه‌کننده آنها از معافیت برنامه‌های مدیریت مصرف تعیین می‌شود.

مشخصات و دامنه ابلاغ دستورالعمل

مقام تصویب‌کننده

معاون برق و انرژی وزارت نیرو

دریافت‌کنندگان سند جهت اجرا

• سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)
• شرکت توانیر
• شرکت مدیریت شبکه برق ایران
• شرکت‌های برق منطقه‌ای
• شرکت‌های توزیع نیروی برق
• کلیه ذی‌نفعان، سندیکاها، انجمن‌ها و شرکت‌های بخش خصوصی مرتبط با نیروگاه‌های تجدیدپذیر

مراجع و اسناد مرتبط

1. تصویب‌نامه هیئت وزیران به شماره ۲۶۷۴۳/ت۵۹۷۹۰هـ مورخ ۱۴۰۱/۰۲/۲۴
2. آیین‌نامه اجرایی ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق به شماره ۱۴۶۷۹۶/ت۶۱۲۱۸هـ مورخ ۱۴۰۲/۰۸/۱۶
3. تصویب‌نامه وزیر نیرو به شماره ۱۴۰۳/۸۰۲۰۷/۱۰۰ مورخ ۱۴۰۳/۱۰/۲۶ با موضوع روش اجرایی بند ۹ آیین‌نامه ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق
4. تصویب‌نامه وزیر نیرو به شماره ۱۴۰۴/۸۰۵۹۱/۱۰۰ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۱۱ با عنوان «ضوابط و شرایط احداث نیروگاه تجدیدپذیر و پاک توسط واحدهای صنعتی، معدنی و کشاورزی در سطح توزیع»
5. تصویب‌نامه وزیر نیرو به شماره ۱۴۰۳/۱۲۲۱۵/۲۰/۱۰۰ مورخ ۱۴۰۳/۰۲/۰۲ با موضوع تأمین برق چاه‌های کشاورزی
6. دستورالعمل ثابت بهره‌برداری شماره ۱۱ مدیریت بار و انرژی
7. ابلاغ‌نامه شماره ۱۴۰۴/۱۱/۱۴۵۳۴۸ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۱۴ مدیرعامل شرکت توانیر در خصوص شرایط معافیت مدیریت بار مشترکین برق منطقه‌ای

توجه: در اجرای این ضوابط، آخرین نسخه ابلاغی قوانین، آیین‌نامه‌ها، مصوبات و دستورالعمل‌های مرتبط ملاک عمل خواهد بود.

محدوده اجرای این دستورالعمل شامل موارد زیر است:

• شرکت‌های برق منطقه‌ای
• شرکت‌های توزیع نیروی برق

۲-۱. صنایع انرژی‌بر

صنایع انرژی‌بر شامل واحدهای صنعتی موضوع آیین‌نامه اجرایی ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق، از جمله صنایع فولاد، آلومینیوم، مس، فلزات اساسی، کانی‌های فلزی و غیرفلزی، پالایشگاهی، پتروشیمی و شیمیایی است.

۲-۲. فیدر اختصاصی

فیدری که صرفاً یک مشترک را از پست تغذیه می‌کند.

۲-۳. فیدر عمومی

فیدری که بیش از یک مشترک را از پست تغذیه می‌کند.

۲-۴. آیین‌نامه ماده ۴ قانون

آیین‌نامه اجرایی ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق.

۲-۵. روش اجرایی ماده ۹

روش اجرایی بند ۹ آیین‌نامه ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق.

۲-۶. تابلوی سبز

تابلوی سبز بورس انرژی ایران برای عرضه و معامله برق تولیدی نیروگاه‌های تجدیدپذیر.

۲-۷. عدم شمول معافیت

مشترک یا فیدری که مطابق ضوابط مربوطه مشمول معافیت نباشد، موظف به اجرای برنامه‌های ابلاغی مدیریت مصرف در دوره ناترازی تولید و مصرف برق خواهد بود.

۲-۸. مشمول معافیت

مشترک یا فیدری که مطابق شرایط و ضوابط تعیین‌شده، از اجرای برنامه‌های ابلاغی مدیریت مصرف در دوره ناترازی تولید و مصرف برق معاف باشد.

قرارداد تأمین برق پایدار واحدهای صنعتی، معدنی و کشاورزی در سطح توزیع از طریق احداث نیروگاه تجدیدپذیر متصل به شبکه است.

در صورت احداث نیروگاه تجدیدپذیر متناسب با درصدهای تعیین‌شده در مصوبه مربوطه، مشترک می‌تواند از اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف در دوره ناترازی تولید و مصرف معاف شود.

در دوره گرم سال، از ابتدای خرداد تا پایان شهریور، مازاد برق تولیدی نیروگاه قابل عرضه در تابلوی سبز بورس انرژی است. در دوره غیرگرم سال نیز امکان عرضه کل برق تولیدی نیروگاه در تابلوی سبز فراهم خواهد بود.

در صورت احداث و بهره‌برداری از نیروگاه تجدیدپذیر با ظرفیت نامی معادل ۸۰ درصد دیماند مصرفی چاه کشاورزی، مصارف چاه احداث‌کننده نیروگاه در ساعات محدودیت بار دوره گرم سال، از ابتدای خرداد تا پایان شهریور، از برنامه‌های مدیریت مصرف خارج می‌شوند.

• برق مازاد تولیدی در دوره گرم سال قابل عرضه در تابلوی سبز است.
• کل برق تولیدی نیروگاه در دوره غیرگرم سال امکان عرضه در تابلوی سبز را دارد.
• با درخواست سرمایه‌گذار، خرید تضمینی برق تولیدی مطابق آخرین مصوبه ابلاغی امکان‌پذیر است.
• الکتروپمپ‌های کشاورزی باید مجهز به کنتور هوشمند و قابلیت کنترل از راه دور باشند.

در قرارداد تهاتر صنایع، در صورت احداث و بهره‌برداری نیروگاه تجدیدپذیر توسط صنایع مشمول و تزریق برق به شبکه سراسری، مصارف تحت مالکیت سرمایه‌گذار احداث‌کننده نیروگاه، متناسب با میزان برق معادل تحویلی به شبکه، می‌توانند از برنامه‌های مدیریت مصرف در دوره ناترازی تولید و مصرف معاف شوند.

صنایع مشمول ماده ۴

صنایع انرژی‌بر مشمول ماده ۴، مطابق روش اجرایی ماده ۹ و با تحویل برق هموار، با اعمال ضرایب تشویقی مربوطه می‌توانند مشمول معافیت شوند.

مشترکین غیرانرژی‌بر

برای مشترکین غیرانرژی‌بر، شرایط معافیت در سطح برق منطقه‌ای و سطح توزیع مطابق ضوابط مربوطه تعیین می‌شود.

در صورت عدم تحقق شرایط معافیت، فروش انرژی تولیدی در تابلوی سبز و خرید مجدد برق مورد نیاز از بازار، یکی از راهکارهای قابل بررسی خواهد بود.

الف) معافیت کل فیدر عمومی

در صورت تحقق شرایط تعیین‌شده، کل فیدر می‌تواند مشمول معافیت شود.

ب) معافیت یک یا بخشی از مشترکین فیدر

اعمال معافیت برای مشترک یا مشترکین احداث‌کننده نیروگاه در یک فیدر عمومی، منوط به کنترل‌پذیر بودن سایر مشترکین فیدر برای اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف است.

احداث نیروگاه توسط سرمایه‌گذار

در صورتی که توان تولیدی نیروگاه معادل ۸۰ درصد حداکثر بار مصرفی فیدر در فصل گرم باشد، فیدر مشمول معافیت خواهد شد.

احداث نیروگاه توسط بخشی از مشترکین فیدر

در صورت تحقق شرایط کنترل‌پذیری سایر مشترکین و تأمین حداقل ظرفیت نیروگاه مطابق درصدهای تعیین‌شده در مصوبه مربوطه، مشترک یا مشترکین احداث‌کننده نیروگاه می‌توانند مشمول معافیت شوند.

در صورت عدم تحقق شرایط، فروش برق تولیدی در تابلوی سبز و خرید مجدد برق مورد نیاز از بازار، مطابق ضوابط مربوطه، به‌عنوان راهکار جایگزین قابل بررسی است.

مشترکین دارای نیروگاه تجدیدپذیر که شرایط زیر را داشته باشند، مطابق ضوابط مربوطه می‌توانند از برنامه‌های مدیریت مصرف خارج شوند:

• ظرفیت نامی نیروگاه حداقل معادل ۸۰ درصد دیماند مصرفی چاه باشد.
• قرارداد تأمین برق چاه کشاورزی وجود داشته باشد.
• نیروگاه به بهره‌برداری رسیده باشد.
• الکتروپمپ‌ها مجهز به کنتور هوشمند و قابلیت کنترل از راه دور باشند.

1. شناسایی مشترکین و فیدرهای مشمول
2. اطلاع‌رسانی شرایط و ضوابط معافیت
3. دسته‌بندی مشترکین و فیدرها
4. ثبت اطلاعات در سامانه مدیریت پیک بار کشور (سمپ)
5. ارزیابی و اعمال معافیت مطابق ضوابط

احداث نیروگاه خورشیدی به‌تنهایی به معنای معافیت قطعی از برنامه‌های مدیریت مصرف نیست.

نوع و میزان معافیت به عواملی مانند موارد زیر بستگی دارد:

• نوع مشترک
• انرژی‌بر یا غیرانرژی‌بر بودن واحد
• سطح اتصال به شبکه
• اختصاصی یا عمومی بودن فیدر
• ظرفیت نیروگاه نسبت به مصرف یا دیماند
• نوع قرارداد
• میزان برق تولیدی و تحویلی به شبکه
• کنترل‌پذیر بودن سایر مشترکین فیدر
• رعایت الزامات کنتور هوشمند و کنترل بار

قبل از احداث نیروگاه، شرایط خود را بررسی کنید

انتخاب ظرفیت مناسب نیروگاه و مدل قراردادی، به نوع مصرف، دیماند، فیدر، سطح اتصال به شبکه و شرایط قانونی مشترک بستگی دارد.

بررسی تخصصی شرایط پروژه پیش از سرمایه‌گذاری، می‌تواند از انتخاب ظرفیت یا مدل قراردادی نامناسب جلوگیری کند.

هرگونه ابهام، تفسیر یا بازنگری در نحوه اجرای این دستورالعمل توسط معاونت برق و انرژی وزارت نیرو با هماهنگی معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی بررسی و پس از ابلاغ، ملاک عمل خواهد بود.

آیا احداث نیروگاه خورشیدی باعث معافیت قطعی از مدیریت مصرف می‌شود؟

خیر. معافیت به‌صورت خودکار ایجاد نمی‌شود و به نوع مشترک، ظرفیت نیروگاه، نوع فیدر، نوع قرارداد، سطح اتصال به شبکه و سایر شرایط تعیین‌شده بستگی دارد.

برای چاه‌های کشاورزی چه ظرفیتی از نیروگاه مورد نیاز است؟

بر اساس ضوابط ارائه‌شده، ظرفیت نامی نیروگاه باید معادل ۸۰ درصد دیماند مصرفی چاه کشاورزی باشد و سایر الزامات از جمله کنتور هوشمند و کنترل‌پذیری نیز رعایت شود.

فیدر اختصاصی و فیدر عمومی چه تفاوتی دارند؟

فیدر اختصاصی فقط یک مشترک را تغذیه می‌کند، در حالی که فیدر عمومی بیش از یک مشترک را از پست تغذیه می‌کند. شرایط اعمال معافیت در این دو حالت متفاوت است.

آیا برق تولیدی نیروگاه را می‌توان در تابلوی سبز فروخت؟

مطابق شرایط قرارداد و ضوابط مربوطه، برق تولیدی یا مازاد تولید نیروگاه‌های تجدیدپذیر می‌تواند در تابلوی سبز بورس انرژی عرضه شود.

آیا صنایع می‌توانند از روش تهاتر برق استفاده کنند؟

بله. در چارچوب قرارداد تهاتر صنایع و با رعایت ضوابط مربوطه، برق تحویلی نیروگاه به شبکه می‌تواند مبنای تأمین یا معافیت متناسب با مصارف تحت مالکیت سرمایه‌گذار قرار گیرد.

مبنای قانونی این ضوابط چیست؟

این ضوابط بر اساس مجموعه‌ای از قوانین، آیین‌نامه‌ها، تصویب‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های وزارت نیرو، ساتبا، توانیر و مدیریت شبکه برق ایران تدوین شده است.

درباره هورکانی سپهر | HORINEX

هورکانی سپهر (HORINEX) در حوزه انرژی خورشیدی و نیروگاه‌های تجدیدپذیر فعالیت می‌کند و خدماتی از جمله مشاوره، طراحی، تأمین تجهیزات، توسعه و اجرای پروژه‌های خورشیدی را ارائه می‌دهد.

این مجموعه با تمرکز بر راهکارهای فنی و اقتصادی نیروگاه‌های خورشیدی، به سرمایه‌گذاران، صنایع و مجموعه‌های متقاضی احداث نیروگاه در بررسی ظرفیت، تجهیزات، مدل اجرایی و الزامات پروژه کمک می‌کند.

🌐 وب‌سایت: www.horinex.ir