آیین‌نامه اجرایی بند (ب) ماده (۴۳) قانون برنامه هفتم؛ تأمین و معاملات برق در بورس انرژی

متن و بررسی آیین‌نامه اجرایی بند (ب) ماده ۴۳ قانون برنامه هفتم؛ ضوابط معاملات برق در بورس انرژی، تأمین برق مشترکین، گواهی ظرفیت و تابلوهای برق.

آیین‌نامه و مقررات صنعت برق

آیین‌نامه اجرایی بند (ب) ماده (۴۳) قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران

بهبود محیط کسب‌وکار و افزایش رقابت‌پذیری در صنعت برق و افزایش سهم معاملات برق در بهابازار (بورس) انرژی

مرجع تصویب هیئت وزیران
تاریخ تصویب ۱۴۰۵/۰۲/۰۶
مستند قانونی بند (ب) ماده (۴۳) قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
دستگاه‌های مرتبط وزارت نیرو، وزارت نفت، وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه کشور

مقدمه

بسمه‌تعالی

هیئت وزیران در جلسه مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۶، به پیشنهاد وزارت نیرو و با همکاری وزارتخانه‌های نفت و امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه کشور و با تأیید شورای اقتصاد و به استناد بند (ب) ماده (۴۳) قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۱۴۰۳، آیین‌نامه اجرایی بند مذکور را به شرح زیر تصویب کرد.

شرکت هور کانی سپهر | HORINEX
هورینکس در حوزه انرژی خورشیدی و پروژه‌های نیروگاه‌های تجدیدپذیر فعالیت می‌کند و خدمات تخصصی مرتبط با مشاوره، طراحی، تأمین تجهیزات و اجرای پروژه‌های خورشیدی را ارائه می‌دهد.
📞 تلفن: 09128477808
📞 تلفن: 021-88580466
📱 تلفن همراه: 09361403691
🌐 وب‌سایت: www.horinex.ir
ماده ۱ ـ اصطلاحات

در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:

۱ ـ شرکت توانیر: شرکت مادر تخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران.
۲ ـ مدیریت شبکه: شرکت مدیریت شبکه برق ایران.
۳ ـ بهابازار (بورس): شرکت بورس انرژی ایران.
۴ ـ عرضه‌کنندگان برق: شامل اشخاص حقوقی دارای مجوز از وزارت نیرو جهت تأمین و عرضه برق، از جمله انرژی، ظرفیت و خدمات جانبی، در بازار عمده‌فروشی، بهابازار (بورس)، مصرف‌کنندگان یا سایر دارندگان مجوز معتبر؛ از جمله کلیه نیروگاه‌ها اعم از حرارتی، تولید پراکنده، تجدیدپذیر و پاک متصل به شبکه دولتی و خصوصی و شرکت‌های خرده‌فروش برق، شرکت‌های کارور انرژی و تجمیع‌کنندگان.
۵ ـ خدمات شبکه (ترانزیت توزیع): استفاده از امکانات شبکه توزیع نیروی برق برای جابه‌جایی برق از مبادی تولید به مبادی مصرف، موضوع مصوبه شماره ۱۴۳۲۳۳ مورخ ۱۴۰۲/۰۸/۱۲ شورای عالی انرژی کشور.
۶ ـ خدمات شبکه (ترانزیت انتقال): استفاده از شبکه انتقال و فوق‌توزیع برق برای جابه‌جایی برق از مبادی تولید به مبادی مصرف، موضوع مصوبه شماره ۱۴۳۲۳۳ مورخ ۱۴۰۲/۰۸/۱۲ شورای عالی انرژی کشور.
۷ ـ قانون مانع‌زدایی: قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق، مصوب ۱۴۰۱.
۸ ـ مشترکین یارانه‌ای: مشترکینی که به موجب مواد (۳)، (۶) و (۷) قانون مانع‌زدایی و سایر مقررات، برق مورد نیاز خود را با تعرفه مخفف و کمتر از هزینه تأمین برق، با نرخ تعیین‌شده در ماده (۶) قانون مانع‌زدایی دریافت می‌کنند.
۹ ـ هزینه خرید برق: هزینه متوسط خرید هر کیلووات‌ساعت برق در بازار عمده‌فروشی برق ایران، شامل هزینه خرید برق، خدمات جانبی، هزینه‌های سربار و هزینه سوخت نیروگاهی در دوره معین.
۱۰ ـ مابه‌التفاوت اجرای مقررات یارانه مشترکین یارانه‌ای: تعرفه ابلاغی مشترکین، منهای هزینه خرید برق.
۱۱ ـ بازار فیزیکی: بازاری در بستر بهابازار (بورس) که معاملات برق در آن از طریق سازوکارهای معاملاتی ناپیوسته، شامل قراردادهای دوجانبه و حراج، در تمامی تابلوهای برق انجام می‌پذیرد.
۱۲ ـ بازار مشتقه: بازاری در بستر بهابازار (بورس) که معاملات برق در آن از طریق سازوکارهای معاملاتی پیوسته و به صورت حراج رقابتی تمام‌الکترونیک در تمامی تابلوهای برق انجام می‌پذیرد.
۱۳ ـ تابلوی اول: تابلویی در بهابازار (بورس) که برای عرضه و تبادل برق میان عرضه‌کنندگان برق و مشترکین مشمول، تا سقف مجاز مصرف، به صورت بازار فیزیکی، حراج و قرارداد دوجانبه یا بازار مشتقه ایجاد شده است.
۱۴ ـ تابلوی برق آزاد: تابلویی که در آن عرضه و تبادل برق در بهابازار (بورس) به صورت بازار فیزیکی (حراج)، قرارداد دوجانبه یا بازار مشتقه انجام می‌شود و برق خریداری‌شده از طریق این تابلو مشمول اعمال قطع و محدودیت در دوره ناترازی در ایام گرم سال و نیز دوره محدودیت سوخت در شبکه نمی‌شود.
۱۵ ـ تابلوی برق سبز: تابلویی که در آن عرضه و تبادل برق تجدیدپذیر در بهابازار (بورس) به صورت بازار فیزیکی (حراج)، قرارداد دوجانبه یا بازار مشتقه انجام می‌شود و برق خریداری‌شده از طریق این تابلو مشمول اعمال قطع و محدودیت در دوره ناترازی در ایام گرم سال و نیز دوره محدودیت سوخت در شبکه نمی‌شود.
۱۶ ـ شرکت توزیع: شرکت یا شرکت‌های توزیع نیروی برق.
۱۷ ـ خرده‌فروش: شخص حقوقی دارای پروانه خرده‌فروشی برق از وزارت نیرو.
۱۸ ـ گواهی صرفه‌جویی: گواهی صرفه‌جویی برق موضوع بند (الف) ماده (۴۶) قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران که عرضه و تبادل آن در بازار بهینه‌سازی انرژی موضوع بند (الف) ماده (۴۶) قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران انجام می‌شود و برق متعلق به آن مشمول اعمال قطع و محدودیت نمی‌شود.
۱۹ ـ گواهی برق تجدیدپذیر: اوراق بهاداری که مؤید مالکیت دارنده آن بر مقدار مشخصی از برق تولیدشده تجدیدپذیر طی دوره معین، بر حسب کیلووات‌ساعت، است که در بهابازار (بورس) انرژی ایران معامله می‌شود.
۲۰ ـ مشترکین: تمامی مصرف‌کنندگان نهایی برق که دارای انشعاب برق بوده و به شبکه برق متصل هستند.
ماده ۲ ـ تأمین برق مشترکین

تمامی مشترکین با قدرت قراردادی ۱۵۰ کیلووات و بیشتر موظفند دو ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه، با رعایت ماده (۴) قانون مانع‌زدایی و آیین‌نامه اجرایی ماده مذکور، موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۴۶۷۹۶/ت۶۱۲۱۸هـ مورخ ۱۴۰۲/۰۸/۱۶ با اصلاحات بعدی، برق مورد نیاز خود را از طریق بهابازار (بورس) یا شرکت‌های خرده‌فروش دارای مجوز از وزارت نیرو تأمین کنند.

یک سال پس از ابلاغ این آیین‌نامه، مشترکین با قدرت قراردادی ۳۰ کیلووات و بیشتر مشمول این آیین‌نامه می‌شوند.

تبصره ۱ برق مشترکین موضوع این ماده تا سقف مصرف مجاز از طریق تابلوی اول و مازاد بر آن از طریق تابلوهای برق آزاد و سبز و گواهی‌های برق تجدیدپذیر و صرفه‌جویی تأمین می‌شود.
تبصره ۲ سقف مصرف مجاز مشترکین به صورت ماهانه و با اولویت استفاده از ظرفیت نیروگاه‌های پربازده، به‌ویژه در زمان‌های اوج بار برق، در تابلوی اول توسط کارگروهی متشکل از وزارتخانه‌های نیرو و امور اقتصادی و دارایی، یک ماه قبل تعیین می‌شود.
تبصره ۳ شرکت توزیع موظف است برق مورد نیاز مشترکین کمتر از ۳۰ کیلووات را بر اساس مقررات ابلاغی وزارت نیرو تأمین نماید. مشترکین زیر ۳۰ کیلووات مجازند نسبت به خرید برق مورد نیاز خود از شرکت‌های خرده‌فروشی برق اقدام نمایند.
تبصره ۴ در صورت عدم خرید برق مشترکین بالای ۳۰ کیلووات از سازوکارهای تعیین‌شده و تأمین برق این مشترکین از طریق شرکت‌های توزیع و یا برق منطقه‌ای، برق این مشترکین از طریق خرده‌فروش برنده‌شده در مناقصه شرکت‌های توزیع و یا برق منطقه‌ای در بستر بهابازار (بورس)، مطابق با سازوکار ابلاغی وزارت نیرو، تأمین می‌شود.
تبصره ۵ به منظور افزایش رقابت و کشف منصفانه قیمت برق، مشترکین با قدرت قراردادی بیش از یک مگاوات مکلفند برق مصرفی خود را تا سقف مجاز مصرف، از طریق بهابازار (بورس)، پیش از تحویل و به صورت رقابتی در بازار مشتقه تأمین نمایند.
تبصره ۶ تولیدکنندگان نیروگاه‌ها مکلفند برق تولیدی خود را پیش از دوره تحویل و صرفاً از طریق ابزارهای قابل معامله در بهابازار (بورس) یا بازار عمده‌فروشی مدیریت شبکه برق، با رعایت سهم تعیین‌شده در بند (ب) ماده (۴۳) قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، عرضه و معامله نمایند.
تبصره ۷ به منظور یکپارچه‌سازی و ارتقای شفافیت در تمامی معاملات برق کشور، کلیه بسترهای ثبت و انجام معاملات و تخصیص برق باید صرفاً از طریق بهابازار (بورس) عملیاتی شوند.
ماده ۳ ـ ثبت هزینه‌های برق

شرکت توانیر موظف است دو ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه، سازوکار ثبت هزینه‌های برق را برای تمامی مشترکین در قالب هزینه خرید برق برای میزان برق تأمین‌شده توسط شرکت‌های توزیع و برق منطقه‌ای، خدمات شبکه توزیع، خدمات شبکه انتقال و مابه‌التفاوت اجرای مقررات یارانه مشترکین یارانه‌ای فراهم کند.

تبصره ۱ ردیف خدمات شبکه انتقال به حساب شرکت‌های برق منطقه‌ای و ردیف خدمات شبکه توزیع به حساب شرکت‌های توزیع واریز و صرف نگهداری، بهره‌برداری و جایگزینی شبکه انتقال و فوق‌توزیع و توزیع کشور می‌شود.
تبصره ۲ ردیف مابه‌التفاوت اجرای مقررات یارانه مشترکین یارانه‌ای به حساب شرکت توانیر واریز می‌شود.
تبصره ۳ در اجرای مفاد این ماده، رعایت آیین‌نامه اجرایی ماده (۴) قانون مانع‌زدایی، موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۴۶۷۹۶/ت۶۱۲۱۸هـ مورخ ۱۴۰۲/۰۸/۱۶ با اصلاحات بعدی، الزامی است.
تبصره ۴ تمامی تسویه‌حساب‌های مربوط به این ماده یک‌روزه انجام خواهد شد و به حساب ذی‌نفعان واریز می‌گردد.
ماده ۴ ـ واریز سهم اجزای زنجیره تأمین برق

وزارت نیرو مکلف است ترتیبی اتخاذ نماید تا سهم هر یک از اجزای زنجیره تأمین تولید، انتقال و توزیع برق از مبدأ، به تفکیک، به حساب ذی‌نفعان واریز نماید.

سازوکار اجرایی این ماده یک ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه توسط وزارت نیرو برای تصویب به هیئت وزیران ارائه می‌شود.

ماده ۵ ـ تحویل برق خریداری‌شده از بهابازار (بورس)

شرکت توانیر از طریق مدیریت شبکه، شرکت‌های توزیع و برق منطقه‌ای موظف است برق خریداری‌شده از بهابازار (بورس) را با دریافت هزینه خدمات شبکه انتقال و توزیع مرتبط، در نقطه مصرف تحویل نماید.

تبصره ۱ وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است از طریق اتاق پایاپای و سامانه بهابازار (بورس) ترتیبی اتخاذ نماید که هزینه‌های ثابت اعلامی وزارت نیرو، شامل خدمات شبکه انتقال و توزیع، سوخت، مابه‌التفاوت اجرای مقررات، عوارض موضوع ماده (۵) قانون حمایت از صنعت برق کشور، مصوب ۱۳۹۴، و ماده (۱۶) قانون جهش تولید دانش‌بنیان، مصوب ۱۴۰۱، مالیات بر ارزش افزوده و سایر هزینه‌های ابلاغی وزارت نیرو برای تأمین برق، هنگام انجام معامله در بهابازار (بورس) از مشترکین و یا خرده‌فروش دریافت و به حساب سایر ذی‌نفعان واریز نماید.
تبصره ۲ سازوکار تضمین معاملات برق در بهابازار (بورس) و تولید و تحویل آن توسط اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران به نحوی تدوین و ابلاغ می‌شود که اطمینان لازم را برای فعالین بازار ایجاد نماید و مخاطرات ناشی از عدم ایفای تعهدات دولت و فعالین بازار را پوشش دهد.
ماده ۶ ـ گواهی ظرفیت

پس از ابلاغ این آیین‌نامه، تأمین برق کلیه متقاضیان جدید برق و نیز مشترکین متقاضی افزایش ظرفیت، منوط به خرید و ارائه گواهی ظرفیت توسط متقاضیان یا شرکت توزیع، بر اساس ضوابط ابلاغی وزارت نیرو، می‌باشد.

متقاضیان با قدرت قراردادی یک مگاوات و بیشتر مکلفند رأساً نسبت به تأمین گواهی ظرفیت از بهابازار (بورس) اقدام نمایند.

برای متقاضیان کمتر از یک مگاوات، شرکت توزیع به نمایندگی از متقاضی اقدام به خرید گواهی ظرفیت از بهابازار (بورس) نموده و هزینه مربوط را از متقاضی دریافت می‌نماید.

مشترکین جدید دارنده گواهی ظرفیت، به میزان این گواهی‌ها از شمول برنامه‌های مدیریت مصرف معاف می‌شوند.

برق مشترکین دارای گواهی ظرفیت از طریق تابلوی اول و با لحاظ تعرفه‌های ابلاغی تأمین می‌شود.

تبصره ۱ تحویل برق به متقاضیان و مشترکین موضوع این ماده صرفاً منوط به خریداری گواهی ظرفیت بوده و در سقف گواهی خریداری‌شده، معادل مجاز می‌باشد.
تبصره ۲ کلیه نیروگاه‌هایی که نسبت به عرضه گواهی ظرفیت اقدام کرده‌اند، به میزان گواهی ظرفیت عرضه‌شده موظفند برق خود را در تابلوی اول یا بازار عمده‌فروشی برق عرضه نمایند.
تبصره ۳ برق کلیه متقاضیان انشعاب جدید برق و نیز مشترکین متقاضی افزایش ظرفیت، در صورت عدم خرید گواهی ظرفیت، صرفاً از تابلوهای آزاد و سبز و گواهی‌های صرفه‌جویی و یا برق تجدیدپذیر قابل تأمین خواهد بود.
تبصره ۴ سازوکار تضمین این ماده در سازوکار موضوع تبصره (۲) ماده (۵) این آیین‌نامه پیش‌بینی و پیاده‌سازی خواهد شد.
تبصره ۵ تأمین برق کلیه مشترکینی که تا قبل از ابلاغ این آیین‌نامه نسبت به خرید گواهی ظرفیت اقدام کرده‌اند و نیز سایر مشترکین موجود، متناسب با میزان گواهی ظرفیت قبلی و با لحاظ میزان تولید و تقاضای برق در سال ۱۴۰۴ تأمین خواهد شد.
ماده ۷ ـ تأمین برق مصارف بالاتر از الگو

شرکت‌های توزیع و برق منطقه‌ای مکلفند نسبت به تأمین برق مصارف بالاتر از الگوی مشترکین از طریق تابلوهای برق آزاد یا سبز و یا بازار گواهی‌های صرفه‌جویی و برق تجدیدپذیر اقدام نمایند.

تبصره وزارت نیرو مکلف است حداکثر تا سه ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه، نسبت به تدوین و ابلاغ الگوی مصرف برای کلیه مشترکین، مطابق قوانین مربوط و نیز مشترکین تجاری و عمومی، اقدام نماید.
معاون اول رئیس‌جمهور
محمدرضا عارف

منبع و مرجع انتشار

سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)

بخش آیین‌نامه‌ها و مقررات

متن حاضر با هدف انتشار و مطالعه آسان‌تر در وب‌سایت تنظیم و از نظر نگارشی و خطاهای ناشی از استخراج متن اصلاح شده است. مفاد اصلی آیین‌نامه بر اساس متن منبع ارسالی حفظ شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *