مقدمه

با رشد روزافزون نیاز به انرژی الکتریکی، محدودیت ذخایر سوخت فسیلی و ضرورت کاهش گازهای گلخانه‌ای، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به یکی از محورهای اصلی برنامه‌های بلندمدت کشورها تبدیل شده است. ایران نیز با دارا بودن منابع قابل‌توجه خورشیدی و بادی از ظرفیت بالایی برای تولید برق برخوردار است. سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) با هدف توسعه این بخش، مدل‌های سرمایه‌گذاری جدیدی را برای مشارکت صنایع در احداث نیروگاه‌ها طراحی کرده است. یکی از مهم‌ترین این مدل‌ها، «مدل تهاتر انرژی صنعت» است.

مفهوم مدل تهاتر انرژی صنایع

در این مدل، صنایع پرمصرف می‌توانند با احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر (خورشیدی، بادی و …) در هر نقطه از کشور، معادل برق تولیدی خود را در محل مصرف دریافت کنند. این برق «برق هموار» نام دارد و از محدودیت‌های قطع یا مدیریت مصرف مستثنی است. مبنای این طرح، مصوبه شماره ۱۴۰۱/۳۵۰۷۸/۲۰/۱۰۰ مورخ ۱۴۰۱/۰۴/۱۱ وزارت نیرو است.

فرآیند احداث نیروگاه تجدیدپذیر در مدل تهاتر انرژی

1. اخذ پروانه احداث نیروگاه از ساتبا (اعتبار اولیه شش ماه، قابل تمدید با توجه به پیشرفت پروژه).
2. دریافت مجوزهای مورد نیاز شامل:
   • مجوز زمین با کاربری مناسب
   • مجوز محیط زیست
   • مجوز اتصال به شبکه
   • موافقت ترانزیت برق از توانیر تا محل مصرف
3. بارگذاری مستندات مربوط به صنعت در درگاه ملی مجوزهای کشور.
4. انعقاد قرارداد سه‌جانبه بین صنعت، ساتبا و توانیر.
5. احداث و بهره‌برداری از نیروگاه پس از تأیید فنی و اتصال به شبکه.
6. دریافت برق هموار معادل انرژی تولیدی نیروگاه در محل مصرف.
7. مدت قرارداد: تا سقف ۲۰ سال با توافق بین صنعت و ساتبا.
8. اعلام برآورد انرژی تولیدی سالانه به تفکیک ماه.
9. اعلام بازه مصرف درخواستی توسط صنعت.
10. پایش تولید ماهانه و رصد انرژی تهاتر شده توسط ساتبا.

محاسبه برق هموار

توان ثابت روزانه تحویلی به صنعت در بازه زمانی مشخص توسط ساتبا با فرمول زیر محاسبه می‌شود:

P = (E × d) / (h × D)

• P: توان ثابت روزانه تحویلی به صنعت (مگاوات)
• E: انرژی تولیدی ماهانه نیروگاه (مگاوات‌ساعت)
• d: ضریب تشویقی تهاتر (۱/۳)
• h: تعداد ساعت روزانه که صنعت برق دریافت می‌کند
• D: تعداد روزهای هر ماه

مثال کاربردی:

پرسش و پاسخ

• برق هموار چیست؟ توان ثابت روزانه تحویلی به صنعت در بازه زمانی مورد موافقت ساتبا.
• مدت اعتبار پروانه احداث چقدر است؟ پروانه اولیه ۶ ماهه است و با ارائه مستندات و پیشرفت پروژه قابل تمدید می‌باشد.
• نحوه برخورد وزارت نیرو در صورت تولید برق مازاد بر مصرف صنعت: صنایع می‌توانند برق مازاد را به ۳ روش عرضه کنند: فروش در تابلوی سبز بورس انرژی، قرارداد دوجانبه برق، یا فروش به شرکت مدیریت شبکه برق ایران.
• امکان عرضه برق تولیدی در زمان جاری بودن قرارداد: خیر، انتفاع از روش‌های فوق در طول دوره قرارداد امکان‌پذیر نیست.
• هزینه ترانزیت برق: مطابق بند (ط) تبصره ۱۵ قانون بودجه ۱۴۰۲، صنایع احداث‌کننده نیروگاه مشمول هزینه ترانزیت نخواهند بود.
• امکان تحویل برق در چند نقطه مصرف: بله، با اعلام نقاط مصرف و تأیید توانیر امکان‌پذیر است.
• رفع تعهدات ماده ۱۶: صنایع با دریافت برق هموار می‌توانند تعهدات ماده ۱۶ را مطابق انرژی تولیدی نیروگاه رفع کنند.
• جبران خسارت در صورت عدم تحویل برق: معادل متوسط دو ماه آخرین صورتحساب نیروگاه‌های تجدیدپذیر به صنعت پرداخت می‌شود.
• امکان احداث نیروگاه به صورت خودتأمین: بله، اما مزایای دریافت برق هموار و عدم شمول محدودیت قطع تنها برای نیروگاه‌های متصل به شبکه عمومی است.